Xử lý khi phát hiện hàng nhái ở nước ngoài

Một ngày có người gửi ảnh: sản phẩm mang thương hiệu của mình đang được bán ở một thị trường mà mình chưa vào, hoặc với chất lượng không phải của mình.

Phản ứng đầu tiên thường là gọi ngay cho bên đó. Đó thường là bước sai.

Trình tự nên theo

1. Thu thập chứng cứ trước khi liên hệ. Một khi bên kia biết mình đã phát hiện, chứng cứ có thể biến mất.
2. Kiểm quyền của mình ở nước đó — đã đăng ký nhãn hiệu chưa, còn hiệu lực không.
3. Tham vấn luật sư tại chỗ về các lựa chọn và chi phí.
4. Đánh giá mức độ thiệt hại để quyết định mức đầu tư vào việc xử lý.
5. Rồi mới chọn cách hành động.

🔴 Bước hai quyết định phần lớn. Không có quyền nhãn hiệu ở nước đó thì các lựa chọn pháp lý rất hạn chế — và đây là lý do bài đầu chuyên mục nhấn mạnh việc đăng ký sớm.

Thu thập chứng cứ

• Mua hàng thật qua kênh bình thường, giữ hoá đơn và bao bì nguyên vẹn.
• Ghi lại thời điểm, địa điểm, người bán.
• Chụp ảnh và lưu trang bán hàng trực tuyến, kèm ngày giờ.
• Xác định nguồn — ai sản xuất, ai nhập khẩu, ai phân phối.
• Hỏi luật sư về hình thức chứng cứ được chấp nhận ở nước đó — có nơi yêu cầu lập vi bằng hoặc mua có công chứng.

⚠️ Điểm cuối quan trọng: chứng cứ thu thập sai hình thức có thể không dùng được, dù nội dung đúng.

Các lựa chọn xử lý

Dòng cuối nghe lạ nhưng có thật: một số doanh nghiệp đã biến bên làm nhái thành nhà phân phối chính thức, vì họ đã chứng minh được nhu cầu thị trường.

Cân nhắc chi phí

1. Chi phí theo đuổi ở nước ngoài thường lớn — luật sư, dịch thuật, đi lại, thời gian.
2. Kết quả không chắc chắn, và thi hành án ở nước khác có thể khó.
3. So với thiệt hại thực tế — nếu quy mô nhỏ thì thư cảnh báo hoặc gỡ bỏ trực tuyến có thể đủ.
4. Nhưng không làm gì cả cũng có giá: bỏ qua một lần có thể khiến thương hiệu bị coi là không được bảo vệ.

🔴 Điểm bốn là lý do nên phản ứng ở mức nào đó, kể cả với vi phạm nhỏ — ít nhất là một thư cảnh báo có lưu hồ sơ.

Phòng ngừa

• Đăng ký nhãn hiệu ở mọi thị trường đang bán và sắp bán, cùng nước đặt cơ sở sản xuất.
• Đăng ký quyền với cơ quan hải quan ở các nước quan trọng, nếu có cơ chế.
• Theo dõi định kỳ các nền tảng bán hàng trực tuyến lớn ở thị trường của mình.
• Đưa điều khoản bảo vệ vào hợp đồng với nhà sản xuất và nhà phân phối.
• Dấu hiệu nhận biết hàng thật — tem, mã, bao bì khó sao chép.

Điểm hai là biện pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất ở những nước có cơ chế — nó chặn hàng ngay tại cửa khẩu thay vì phải đuổi theo trên thị trường.

Nếu bên vi phạm là đối tác cũ

Tình huống này phổ biến hơn người ta nghĩ: nhà gia công hoặc nhà phân phối cũ tiếp tục sản xuất hoặc bán sau khi hợp đồng đã chấm dứt.

Khi đó hợp đồng cũ là công cụ mạnh nhất — nếu nó có điều khoản về nghĩa vụ sau chấm dứt, về sở hữu khuôn mẫu và tài liệu kỹ thuật, về cấm sản xuất cho bên thứ ba. Đây là lý do những điều khoản đó đáng được viết kỹ ngay từ khi ký.