Trước khi mở công ty ở nước ngoài: bốn câu phải trả lời
Mở một pháp nhân ở nước ngoài không khó — nhiều nơi chỉ mất vài tuần. Cái khó là duy trì nó đúng luật trong nhiều năm sau đó, và phần đó mới là phần tốn kém.
Vì vậy bốn câu dưới đây nên trả lời trước khi nộp bất kỳ hồ sơ nào.
Câu 1: Mình cần pháp nhân để làm gì
| Mục đích | Có nhất thiết cần pháp nhân không |
|---|---|
| Bán hàng cho khách nước ngoài | Thường không — xuất khẩu trực tiếp được |
| Nhận thanh toán quốc tế | Thường không — tài khoản doanh nghiệp trong nước làm được |
| Ký hợp đồng với đối tác yêu cầu pháp nhân sở tại | 🔴 Có — đây là lý do chính đáng phổ biến nhất |
| Thuê nhân sự tại nước đó | Thường có, tuỳ quy định lao động của nước đó |
| Xin giấy phép ngành nghề tại nước đó | Thường có |
| Tối ưu thuế | ⚠️ Cần tư vấn chuyên môn — không đơn giản như nhiều người nghĩ |
Nếu không trả lời được câu này bằng một mục đích cụ thể, thường là chưa cần mở.
Ba tình huống thường bị mở nhầm
Từ thực tế, đây là ba lý do hay dẫn tới việc lập pháp nhân rồi bỏ không:
- Mở vì đối tác gợi ý. Đối tác nói "có công ty ở đây thì dễ làm việc hơn" — câu đó đúng với họ, nhưng chưa chắc đủ để bù chi phí duy trì.
- Mở để chuẩn bị cho một hợp đồng chưa ký. Hợp đồng không thành, pháp nhân vẫn còn đó cùng nghĩa vụ báo cáo.
- Mở vì nghe nói thủ tục nhanh và rẻ. Chi phí thành lập rẻ không nói gì về chi phí duy trì và chi phí giải thể.
⚠️ Cách kiểm đơn giản: tính tổng chi phí duy trì trong ba năm, rồi hỏi hoạt động dự kiến có bù được không. Nếu chưa chắc thì thường nên chờ.
Câu 2: Loại hình nào phù hợp
Ba hình thức phổ biến khi doanh nghiệp Việt hiện diện ở nước ngoài:
- Văn phòng đại diện — không được kinh doanh sinh lợi, chủ yếu xúc tiến và liên lạc. Nhẹ về tuân thủ nhất.
- Chi nhánh — hoạt động kinh doanh nhưng không phải pháp nhân độc lập; công ty mẹ chịu trách nhiệm.
- Công ty con — pháp nhân độc lập, trách nhiệm hữu hạn trong phần vốn góp, nhưng nặng nhất về tuân thủ.
🔴 Chọn sai hình thức là sai lầm tốn kém nhất ở bước này — chuyển đổi về sau thường phải giải thể rồi lập lại.
Câu 3: Chi phí duy trì mỗi năm là bao nhiêu
Chi phí thành lập thường được báo rõ. Chi phí duy trì thì ít khi được nói đủ:
- Kế toán và lập báo cáo tài chính theo chuẩn nước sở tại
- Kiểm toán, nếu thuộc diện bắt buộc
- Khai và nộp thuế theo kỳ
- Phí duy trì đăng ký doanh nghiệp
- Địa chỉ đăng ký và dịch vụ thư tín
- Người đại diện tại chỗ, nếu luật yêu cầu
⚠️ Nhiều pháp nhân được lập ra rồi bỏ không — và pháp nhân bỏ không vẫn phát sinh nghĩa vụ, vẫn bị phạt khi không nộp báo cáo. Giải thể cũng tốn tiền và mất thời gian.
Câu 4: Nghĩa vụ ở đầu Việt Nam là gì
Đây là phần hay bị bỏ qua nhất, vì người ta chỉ nhìn về phía nước ngoài:
- Đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam có quy định riêng theo pháp luật về đầu tư.
- Việc chuyển vốn ra nước ngoài chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quản lý ngoại hối.
- Có nghĩa vụ báo cáo với cơ quan có thẩm quyền trong một số trường hợp.
- Lợi nhuận chuyển về có quy định về thuế.
🔴 Thủ tục và điều kiện cụ thể do pháp luật hiện hành quy định và có thay đổi — cần tư vấn pháp lý ở cả hai đầu trước khi bắt đầu, không phải sau.
Trình tự hợp lý
- Xác định mục đích cụ thể và kiểm xem có cách nào đạt được mà không cần pháp nhân
- Nếu cần, hỏi tư vấn ở cả Việt Nam và nước đến về hình thức phù hợp
- Hỏi tổng chi phí duy trì hằng năm, không chỉ chi phí thành lập
- Hoàn tất thủ tục cần thiết ở đầu Việt Nam
- Mới tới bước lập pháp nhân ở nước ngoài
Làm đúng trình tự này thì phần lớn rủi ro được loại bỏ ngay ở bước một và hai — hai bước rẻ nhất trong cả chuỗi.
Bán hàng quốc tế có cần pháp nhân nước ngoài không?
Thường không, vì xuất khẩu trực tiếp và nhận thanh toán quốc tế đều thực hiện được từ pháp nhân Việt Nam. Pháp nhân sở tại chủ yếu cần khi đối tác hoặc quy định ngành nghề yêu cầu.
Chi phí duy trì thường bao nhiêu?
Khác nhau rất nhiều theo nước và theo loại hình, nên cần hỏi cụ thể kèm danh sách từng khoản. Điều nên tránh là chỉ hỏi chi phí thành lập rồi giả định phần duy trì là nhỏ.
Mở công ty ở nước ngoài có giúp giảm thuế không?
Đây là vấn đề phức tạp phụ thuộc vào quy định của cả hai nước và vào bản chất hoạt động thật, nên cần tư vấn thuế chuyên môn. Các cấu trúc không phản ánh hoạt động thực tế tiềm ẩn rủi ro pháp lý đáng kể.
Không dùng nữa thì đóng thế nào?
Phải làm thủ tục giải thể theo quy định của nước đó, và việc này tốn thời gian cùng chi phí. Bỏ không mà không giải thể thường dẫn tới nợ nghĩa vụ báo cáo và phạt tích luỹ.
Cấu trúc sở hữu: giữ đơn giản khi chưa cần phức tạp
Nhiều doanh nghiệp dựng cấu trúc nhiều tầng vì nghe nói tối ưu hơn, rồi trả chi phí duy trì cho một thứ không mang lại lợi ích nào tương xứng.
Địa chỉ đăng ký và người đại diện tại chỗ: hai yêu cầu hay bị xem nhẹ
Hai yêu cầu nghe như thủ tục hình thức nhưng lại quyết định việc doanh nghiệp có nhận được văn bản của cơ quan nhà nước hay không và ai chịu trách nhi
Giải thể pháp nhân ở nước ngoài: thủ tục và chi phí thật
Đóng một công ty ở nước ngoài thường lâu và tốn hơn mở. Biết trước quy trình giúp quyết định đúng giữa việc giải thể, bán lại hay giữ ở trạng thái tối
Hồ sơ pháp nhân: giấy tờ từ Việt Nam cần chuẩn bị
Lập pháp nhân ở nước ngoài đòi hỏi một bộ giấy tờ từ phía công ty mẹ và từ phía cá nhân người đại diện, và tất cả đều phải đi qua chuỗi hợp pháp hoá.
›
×
Dành cho chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư tổ chức: mở công ty ở nước ngoài, đầu tư ra nước ngoài, thuế quốc tế, dòng vốn, nhân sự di chuyển và nghĩa vụ tuân thủ.