Vay vốn cho hoạt động ở nước ngoài: các nguồn và điều kiện

Công ty con mới lập ở nước ngoài gặp một vòng luẩn quẩn quen thuộc: muốn vay thì cần lịch sử tín dụng, muốn có lịch sử thì cần hoạt động, muốn hoạt động thì cần vốn.

Có vài đường ra, mỗi đường có điều kiện và hệ quả riêng.

Bốn nguồn vốn

Điều kiện, thủ tục và giới hạn của từng nguồn do pháp luật hai nước quy định — cần tư vấn ở cả hai đầu trước khi chọn, vì chọn sai hình thức rất khó sửa.

Công ty mẹ cho vay — những điểm phải nắm

1. Phải có hợp đồng vay bằng văn bản với lãi suất, kỳ hạn, điều kiện trả nợ rõ ràng.
2. Lãi suất phải hợp lý theo nguyên tắc giá thị trường, vì đây là giao dịch liên kết.
3. Nhiều nước giới hạn tỷ lệ vốn vay trên vốn chủ sở hữu — vượt ngưỡng thì phần lãi vượt có thể không được trừ.
4. Lãi vay chuyển về thường chịu thuế khấu trừ tại nguồn.
5. Ở đầu Việt Nam, việc cho vay ra nước ngoài có quy định riêng, khác với quy định về góp vốn.

🔴 Điểm ba là quy định về vốn mỏng và gây bất ngờ nhiều nhất — doanh nghiệp cho con vay nhiều mà góp vốn ít thường vướng ở đây.

Góp vốn hay cho vay

• Góp vốn — không có nghĩa vụ trả, nhưng rút ra phải qua thủ tục giảm vốn hoặc chia lợi nhuận.
• Cho vay — rút ra linh hoạt hơn qua việc trả nợ, nhưng phải trả lãi và chịu giới hạn về tỷ lệ.
• Kết hợp cả hai là cách phổ biến, với tỷ lệ do tư vấn thuế đề xuất.
• Quyết định này nên có từ giai đoạn thiết kế cấu trúc, không phải khi đã cần tiền gấp.

Vay tại chỗ — làm gì để dễ hơn

1. Duy trì giao dịch đều qua tài khoản ngay từ tháng đầu, để tạo lịch sử.
2. Nộp báo cáo tài chính đúng hạn — đây là thứ ngân hàng đọc đầu tiên.
3. Hoàn tất nghĩa vụ thuế đầy đủ, vì nó thể hiện trong hồ sơ.
4. Bắt đầu bằng sản phẩm nhỏ — hạn mức thấu chi, tài trợ theo đơn hàng — rồi mở rộng.
5. Xây quan hệ với một ngân hàng thay vì rải nhiều nơi.

Sau hai tới ba năm hoạt động minh bạch, pháp nhân thường tự vay được — và khi đó bài toán vốn giữa hai nước nhẹ hẳn.

Bảo lãnh từ công ty mẹ

• Là cách phổ biến để công ty con vay được sớm khi chưa có lịch sử.
• Nhưng nó tạo nghĩa vụ tiềm tàng cho công ty mẹ — phải ghi nhận và theo dõi.
• Ở đầu Việt Nam có quy định về bảo lãnh cho bên nước ngoài cần tuân thủ.
• Phí bảo lãnh giữa mẹ và con cũng thuộc diện giao dịch liên kết.

⚠️ Bảo lãnh không phải là việc miễn phí về mặt kế toán và pháp lý, dù không có tiền đi ra ngay.

Khi đã trả được nợ sớm

Doanh nghiệp làm ăn tốt hơn dự kiến thường muốn trả nợ trước hạn. Vài điểm nên kiểm trước khi làm:

• Phí trả nợ trước hạn — nhiều hợp đồng có, và mức phí có thể lớn hơn phần lãi tiết kiệm được.
• Với khoản vay từ công ty mẹ, việc trả nợ là một lần chuyển tiền ra nước ngoài, cần đúng thủ tục và chứng từ.
• Giữ lại đủ vốn lưu động — trả hết nợ rồi thiếu tiền vận hành là tình huống rất thường gặp.
• Cân nhắc giữ một hạn mức đang hoạt động thay vì đóng hẳn, vì mở lại sau này phải làm hồ sơ từ đầu.

⚠️ Điểm cuối đáng cân nhắc: một hạn mức tín dụng đang chạy là thứ có giá trị khi cần gấp, và lịch sử vay trả đều là tài sản khi xin hạn mức lớn hơn.

Trước khi vay, hỏi bốn câu

1. Khoản vay này dùng vào việc gì, và việc đó tạo ra dòng tiền khi nào
2. Trả nợ bằng nguồn nào, theo lịch nào
3. Nếu doanh thu chậm hơn dự kiến thì sao
4. Rủi ro tỷ giá với khoản vay bằng ngoại tệ được xử lý thế nào

🔴 Câu bốn hay bị bỏ: vay ngoại tệ mà doanh thu bằng đồng tiền khác là chồng thêm một lớp rủi ro lên khoản nợ.